CKD ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਹੈਲਥ ਜਰਨਲ ਦ ਲੈਂਸੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 138 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੋਈ ਵਾਇਰਸ ਜਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ 'ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ' ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਾਂਗੇ ਕਿ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ?
ਕੀ ਕਿਡਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖੀਏ?
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
ਸਵਾਲ: ਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (CKD) ਵਿੱਚ "ਕ੍ਰੋਨਿਕ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਿਡਨੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਦਧੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿਡਨੀ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖਰਾਬ ਖੂਨ ਨਿਕਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਂਦੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਕਾਵਟ, ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜਨ, ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ। ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਆਦ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਕੀ ਕਿਡਨੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਹਾਂ, ਕਿਡਨੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ, ਕਿਡਨੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਗ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਡੇ ਦੋ ਗੁਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਸਟ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੈ।
ਕਿਡਨੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਰਹਿਣ।
ਕਿਡਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਾਰਮੋਨ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਕਿਡਨੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਅਤੇ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਖਪਤ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਕਿਡਨੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਚਕ ਵਿਘਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।