ਵੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ: GTC ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ MD ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਬੋਲੇ- ‘ਸਿਰਫ਼ ਛਵੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਲ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ’

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜੀ.ਟੀ.ਸੀ. (GTC) ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ, ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (MD) ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਛਵੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 79 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਈ ਹੈ। ਵੰਡ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜ਼ਰੀਏ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਗੁਆ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ 'ਉੜਤਾ ਪੰਜਾਬ', ਨਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਤੰਗ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ….

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 79 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਰਾਜ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਡੀ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਈ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਵੰਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਗਿਆ-ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਨਹਿਰਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਿੰਡ ਵੰਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੜ ਗਏ।

ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਉੱਜੜ ਗਏ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਨਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਸਥਾਪਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਦਰਦ ਸਹਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਵੀ।

ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਕੀ ਦਿੱਤਾ?

ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰਿਆ। ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ।

ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਣੇ ਗਏ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਬਲਾਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ (ਓਵਰਐਕਸਪਲੋਇਟੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਬੋਝ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

'ਉੜਤਾ ਪੰਜਾਬ' ਰਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ, 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬੇ ਦਾ ਦੌਰ ਦੇਖਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਛਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਬੱਸ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਬਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ—ਕਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਕਦੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ‘ਉੜਤਾ ਪੰਜਾਬ’ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਅਕਸ ਇੰਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵੱਕਾਰ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਦਸਤਾਰ ਦਲੇਰੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਕਿਉਂ?

ਪੰਜਾਬੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਦਸਤਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਦਲੇਰੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਲੰਗਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਕੌਮੀਅਤ (ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ) ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸੰਗੀਤ ਮੰਚਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਜਿਸ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਪਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆਂ ਉਹੀ ਭਾਰਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

'ਸੱਤਿਆਕ ਪੂੰਜੀ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ'

ਬ੍ਰਾਂਡ ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਧੁੰਨ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸਾਹਸ, ਨਿੱਘ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਿਆਕ ਪੂੰਜੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਇਹ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਮਾੜਾ ਸ਼ਾਸਨ, ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਸਲ ਹਨ। ਪਰ ਧਾਰਨਾ (ਛਵੀ) ਦੀ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਕੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹੀ ਧਾਰਨਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਬਜਟ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇਗੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ-ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਛੁਪਾਏ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਜੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੈੱਟਵਰਕ (GTC Network) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਕ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਉਸੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਰਜ਼ੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ।

ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਪਛਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਸੰਗੀਤ, ਭੋਜਨ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

• ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰੋ।
• ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰੋ।
• ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰੋ।

ਅਟਾਰੀ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ... ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਂਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।