PM ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ; ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਵਧੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ, ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਮੱਚੀ ਹਲਚਲ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੋਨਾ ਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ (Effective Import Duty) ਨੂੰ 6 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ 13 ਮਈ, 2026 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ: ਹੁਣ 15 ਫੀਸਦੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਡਿਊਟੀ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਮੂਲ ਸੀਮਾ ਸ਼ੁਲਕ (Basic Customs Duty - BCD) ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 10 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ 'ਤੇ 5 ਫੀਸਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੈੱਸ (AIDC) ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਟੈਕਸ ਵਧ ਕੇ 15 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਲੈਟੀਨਮ ਅਤੇ ਜਿਊਲਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਨ ਅਤੇ ਹੁੱਕ (Jewellery Findings) 'ਤੇ ਵੀ 10 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਲਕ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਆਯਾਤ ਸ਼ੁਲਕ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ 'ਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ (Import) ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਯਾਤ ਰਿਕਾਰਡ 72 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤਾ ਘਾਟੇ (CAD) ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਵੀ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ 2000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਲਚਲ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ Titan, Kalyan Jewellers ਅਤੇ Senco Gold ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜਿਊਲਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤਸਕਰੀ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ 6 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15 ਫੀਸਦੀ ਕਰਨਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਸਕਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਿਊਟੀ ਘੱਟ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੁਨਾਫ਼ਾ (Margin) ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ 15 ਫੀਸਦੀ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ 3 ਫੀਸਦੀ ਜੀ.ਐੱਸ.ਟੀ. (GST) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਟੈਕਸ ਦਾ ਅੰਤਰ 18 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਬਈ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਹੁਣ 11 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਫਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਸਕਰੀ ਵਧਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।