ਟੁੱਟ ਗਈ ਜੰਗਬੰਦੀ! ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਜੰਗੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਤਾਬੜਤੋੜ ਹਮਲੇ, ਇਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਤਹਿਰਾਨ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲ-ਡ੍ਰੋਨ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਤੱਟੀ ਰਡਾਰ ਸਾਈਟਾਂ ’ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਮੁਤਾਬਕ 25 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Hormuz Strait) ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ ‘ਐਮਵੀ ਐਵਰ ਲਵਲੀ’ ’ਤੇ ਡ੍ਰੋਨ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਹ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ IRNA ਮੁਤਾਬਕ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ (IRGC) ਦੀ ਨੌਸੈਨਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧਵਿਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਪਛਤਾਵੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ।
ਨਾਟੋ (NATO) ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਰਾਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ
ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਥ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੈਟੋ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ
ਓਮਾਨ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਿਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਨੇ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵਧਿਆ ਤਣਾਅ
ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਅਲ-ਮੰਸੂਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਈਮ ਕਾਸਿਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਆਮ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਗੱਲਬਾਤ,
ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ 4 ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਰੋਡਮੈਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਰੂਸ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਹ ਯੂਐਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਫਿਰ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ।
ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਅਸਰ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਐਲਪੀਜੀ (LPG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
