ਬਾਰ-ਬਾਰ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਨਹੁੰ? ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਲਈ ਅਲਰਟ…ਹੋ ਗਈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਜਾਣੋ ਕਾਰਨ ਤੇ ਸੌਖੇ ਉਪਾਅ
ਨਹੁੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਨਹੁੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਣ, ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਧੜਨ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਕਾਰਨ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਹੁੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਨਹੁੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਣ, ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਧੜਨ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਕਾਰਨ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕੈਰਾਟਿਨ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਹੁੰਆਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੋਸ਼ਕ ਕਮੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੁੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਹੁੰ ਕੈਰਾਟਿਨ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਹੁੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਨਹੁੰ ਚਮਚੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਪੀਲਾਪਨ ਜਾਂ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਡਾਕਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਵੀ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਇਓਟਿਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਨਹੁੰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟਿਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੱਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਨਹੁੰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ
ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੱਥ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਰਤਨ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਭਿੱਜਣ-ਸੁੱਕਣ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਿਟਰਜੈਂਟ, ਸੈਨਿਟਾਈਜ਼ਰ ਅਤੇ ਨੇਲ ਪਾਲਿਸ਼ ਰਿਮੂਵਰ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਹੁੰਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਹੁੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੌਖੀ ਦੇਖਭਾਲ
ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ, ਦਾਲਾਂ, ਪਾਲਕ, ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋਹੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੰਬੂ ਜਾਂ ਆਂਵਲੇ ਵਰਗੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਰਾਕੀ ਸੁਝਾਅ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਖੁਰਾਕ ਬਦਲਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
ਦਿਨ ਭਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਹਲਕਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਹੈਂਡ ਕ੍ਰੀਮ ਲਗਾਉਣਾ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਨਹੁੰ ਛੋਟੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਟਕ ਕੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਘਰਾਂ ਲਈ ਸੌਖੇ ਕਦਮ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਰਤਨ ਧੋਣ ਵੇਲੇ ਦਸਤਾਨੇ ਪਹਿਨੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਹੁੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ। ਹੱਥ ਧੋਣ ਜਾਂ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਕਿਊਟੀਕਲ ਉੱਤੇ ਹਲਕਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਹੈਂਡ ਕ੍ਰੀਮ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਨਹੁੰਆਂ ਨੂੰ ਔਜ਼ਾਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ, ਪਾਲਕ, ਅੰਡੇ, ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਜੋੜੋ। ਜੇ ਲੋਹੇ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿੰਬੂ ਜਾਂ ਆਂਵਲਾ ਵਰਗੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਆਮ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਨਾ ਸਮਝੋ।
ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਨਹੁੰਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਾ ਦਿਖੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਵਾਲ ਝੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਗੜਬੜੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾ ਕਰੋ; ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
