ਸਦਾਬਹਾਰ ਫੁੱਲ ਦੇ ਗਜ਼ਬ ਫਾਇਦੇ: ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ‘ਚ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੋ ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਸਦਾਬਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਯਨਤਾਰਾ ਜਾਂ ਪੇਰਿਵਿੰਕਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਦਾਬਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਯਨਤਾਰਾ ਜਾਂ ਪੇਰਿਵਿੰਕਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਦਾਬਹਾਰ ਜਾਂ ਨਯਨਤਾਰਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸਦਾਬਹਾਰ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਸਦਾਬਹਾਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਰਗਰਮ ਐਲਕਾਲੋਇਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੌਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।
ਸਿਰਦਰਦ ਲਈ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤੋਂ
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਸਿਰਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕ-ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਜਰਬਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਦਰਦ ਦਾ ਸਾਬਤ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਿਰਦਰਦ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਤਣਾਅ, ਅੱਖਾਂ ’ਤੇ ਵੱਧ ਦਬਾਅ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ।
ਜੇ ਸਿਰਦਰਦ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਲੇਪ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤੋਂ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਲੇਪ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਲਕੀਆਂ ਚਮੜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਹਲਕੀ ਖੁਜਲੀ
ਕੀਲ-ਮੁਹਾਂਸੇ
ਛੋਟੇ ਫੋੜੇ-ਫੁੰਸੀਆਂ
ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿ ਗਏ ਦਾਗ
ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਹਲਕੀ ਸਤਹੀ ਜਲਣ ਜਾਂ ਸੋਜ
ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਰਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਬਤ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਦਾਗ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਐਲਰਜੀ, ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਕੀੜੇ ਦਾ ਕੱਟਣਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਖੁਜਲੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਧੇ, ਛਾਲੇ ਬਣਨ, ਪਾਣੀ ਆਉਣ, ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਚ ਟੈਸਟ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਲੇਪ ਬਾਹਰੋਂ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟਾ ਪੈਚ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ:
ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲੇਪ ਬਾਂਹ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਲਗਾਓ।
ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖੋ।
ਜੇ ਲਾਲੀ, ਖੁਜਲੀ, ਜਲਣ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਛਾਲੇ ਬਣਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ।
ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋਣ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।
ਲੇਪ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਹ, ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਦਾਬਹਾਰ ਖਾਣ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ
ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਖਾਣ, ਇਸ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਰਸ ਪੀਣ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਐਲਕਾਲੋਇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ
ਜਿਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
ਨਿਯਮਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼
ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ
ਸਦਾਬਹਾਰ ਜਾਂ ਨਯਨਤਾਰਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਲਕੀਆਂ ਚਮੜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਬਾਹਰੋਂ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਚ ਟੈਸਟ ਕਰੋ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
