ਡਰਬਨ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ’ਚ ਲੰਘਿਆ ਬਚਪਨ, ਪਿਤਾ ਬੱਸ ਡਰਾਈਵਰ... ਜਾਣੋ ਕੌਣ ਹਨ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨਵਨੀਤਮ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਾਂਅ, ਮਿਲਿਆ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਭਾਰਤ ਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ। ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਡਰਬਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2026 ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨਵਨੀਤਮ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਰੰਗਭੇਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਜੱਜ ਰਹੀ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿੱਲੈ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡਲ, ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 11.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਨੂਰਨਬਰਗ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਨੂਰਨਬਰਗ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਨੂਰਨਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਲ 1945-46 ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀ ਆਗੂਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਛੇੜਨ, ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗਏ ਸਨ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਦੇ ਦਾਦਾ
ਨਵਨੀਤਮ ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਡਰਬਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਤਾਮਿਲ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਨਵੀ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਡਰਬਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਟਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਾਅ ਫਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰੰਗਭੇਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਫਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਰਮ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਲਾਅ ਫਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਲਗਭਗ 130 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਖ਼ੁਦ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਾਲ 1895 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ ਦੀ ਚੋਣ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਇੱਕੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਸਦਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਨ।
ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਰਵੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ। ਸਾਲ 1896 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1901 ਤੋਂ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
ਸਾਲ 1905 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਏ, ਪਰ ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਰਵੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਵੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
