4.60 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦੀ ਸੌਗਾਤ; ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 148 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ‘ਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ
ਇਸ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਖਬਰ ਆਈ ਹੈ। ਜਿਸ CM ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ 4.60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 148 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਰਕਮ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ CM ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਦੇ ਲੋਕ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ 4.60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 148 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਰਕਮ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਰਕਮ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਰਾਹੀਂ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਰਕਮ?
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਰਕਮ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 4,60,559 ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 148.04 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 4.60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 148 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਕਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ?
ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਰਕਮ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਪੀਐੱਫਐੱਮਐੱਸ ਅਤੇ ਆਧਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ, ਪਛਾਣ, ਬੈਂਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਕਮ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਕਮ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਫ਼ੀਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਕੋਰਸ, ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਮਨਜ਼ੂਰ ਰਕਮ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਨੇ 2017 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ’ਤੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2017 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀਆਂ ਸਨ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ 2017 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2025-26 ਵਿੱਚ 65.95 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 65.95 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4,793 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪੋਰਟਲ, ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਵੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੁਗਤਾਨ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵੇ ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਆਧਾਰ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਪੀਐੱਫਐੱਮਐੱਸ ਅਤੇ ਆਧਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਭੁਗਤਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਾਮ, ਆਧਾਰ ਵੇਰਵੇ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਚਣ?
ਯੂਪੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਜਾਂ ਫ਼ੀਸ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧਤ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੁੱਛੋ।
ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂਚੋ।
ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖੋ।
ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।
ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਰਕਮ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
