US-Israel-Iran War: ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਦੀ ਮਾਰ: ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ, ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਖਰਚੇ 500% ਵਧੇ!
Iran–Israel War: ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਮਾਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ: ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਮਾਰ
ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲ-ਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ (Cargo Ships) ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਮਾਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਕੰਟੇਨਰ ਦੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 400 ਡਾਲਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 2500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕੰਟੇਨਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਹ 500% ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਯਾਤ ਇਕਾਈਆਂ (Export Units) 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਹ ਉਛਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਬੇੇਨਤੀ
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੰਕਟ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰਾਈਸ ਐਕਸਪੋਰਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਮੰਤਰੀ ਪਿਊਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਈ ਜਾਵੇ।
ਵਧਦੇ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਮ: 500% ਤੱਕ ਵਧੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਚਾਰਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਬਣੇ ਰਹਿਣ।
ਫਸੇ ਹੋਏ ਮਾਲ ਦਾ ਹੱਲ: ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਕੰਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ।
ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਘਾਟਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ (basmati rice) ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 1.25 ਬਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 10,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਹੈ।
ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਸਾਈਨਮੈਂਟ (ਮਾਲ) ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਗੇ?
ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ:
ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਫਸਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਮਾਰ: ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਰ ਮਾਲਕਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਸਟਾਕ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ: ਜੇਕਰ ਨਿਰਯਾਤ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਕਟ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵੱਲ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੰਟੇਨਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਐਕਸਪੋਰਟ ਯੂਨਿਟਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਖਾਂ ਬੋਰੀਆਂ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ ਨਵਾਂ ਮਾਲ ਭੇਜਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂੰਜੀ (Capital) ਫਸ ਗਈ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।