ਕੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਵਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਟੀ. ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਉਦਯੋਗ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲਵੇਗੀ।
"ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ"
ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਨੂੰ "ਸਿਰਫ਼ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ" ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 18 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਟੋਕਨ ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਨ?
ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਟੋਕਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:
.ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ
.ਇਹ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ
.ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਰੀਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
.ਇਸਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਟਕਲਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ:
ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਬਲਾਕਚੈਨ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ...
.ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
.ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਇਸ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
.ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਤੋਂ ਕਮਾਈ 'ਤੇ 30% ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
.ਹਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਤੇ 1% ਟੀਡੀਐਸ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਰੁਖ਼।
ਜਦੋਂ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਪਟੋ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿਕਲਪ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਲੀਆ ਕਮਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ₹1,100 ਕਰੋੜ TDS ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿੱਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਪੰਕਜ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ...
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2022-23: ₹221.27 ਕਰੋੜ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24: ₹362.70 ਕਰੋੜ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25: ₹511.83 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ
