ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਬੈਨ, ਫਿਰ ਵੀ GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ ਵਿਕ ਗਏ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਇੰਨਾ ਰੈਵੀਨਿਊ
ਆਮ ਜਨਤਾ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਬੈਨ ਹੈ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰੈਵੀਨਿਊ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਬੈਨ, ਫਿਰ ਵੀ GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ ਵਿਕ ਗਏ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ। ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਓ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ!
ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ 60,354 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 87.39 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਰਾਜਸਵ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਕੜੇ 10 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 15 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੀ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਸਤ 2024 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 60,354.47 ਲੀਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਕੀ।
ਇਸ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 87.39 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਰੈਵੀਨਿਊ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰਾਜਸਵ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਫੀਸਾਂ ਅਤੇ ਕਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਵੇਰਵਾ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 15 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ
ਅਗਸਤ 2024 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2025 ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 3,716.28 ਲੀਟਰ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 2025 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਧ ਕੇ 56,638.19 ਲੀਟਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 15 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਧੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਈਨ ਐਂਡ ਡਾਈਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਲ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਦਾ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹੈ?
ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣਾ, ਰੱਖਣਾ, ਵੇਚਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਰਮਿਟ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਛੋਟ ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਹੈ।
ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਛੋਟ?
ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵਾਈਨ ਐਂਡ ਡਾਈਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਟਲਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਸ਼ਰਾਬ ਪਰੋਸਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਆਮ ਦੁਕਾਨਾਂ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹਨ?
ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਆਮ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹਨ।
ਰੈਵੀਨਿਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ
ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰੈਵੀਨਿਊ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 60,354.47 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 87.39 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਹ ਨੀਤੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।
ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ
ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਹ ਛੋਟ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟ ਸੀਮਿਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ।
ਜੀ ਆਈ ਐੱਫ ਟੀ ਸਿਟੀ ਲਈ ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਅਗਸਤ 2024 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ 60,354.47 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਕੀ।
ਅਗਸਤ 2025 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ 56,638.19 ਲੀਟਰ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ 15 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਧੀ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 87.39 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਰਾਜਸਵ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਾਈਨ ਐਂਡ ਡਾਈਨ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਹੈ।
